تابلو چنجاور تابلویی است که وظیفه دارد بار مصرفکننده را فقط به یکی از دو (یا چند) منبع برق وصل کند و از اتصال همزمان منابع جلوگیری نماید. به زبان ساده: این تابلو تصمیم میگیرد برق از کجا بیاید و اجازه نمیدهد دو منبع برق به هم وصل شوند. * منابع ورودی معمول * برق شبکه (برق شهر) * ژنراتور دیزلی * UPS * اینورتر خورشیدی * خط رزرو (Backup Line)
چرا چنجاور ضروری است؟ اگر دو منبع برق بدون چنجاور به هم وصل شوند: – ژنراتور میسوزد – شبکه برق آسیب میبیند – خطر برقگرفتگی شدید وجود دارد – احتمال آتشسوزی بالا میرود بنابراین چنجاور حفاظت جانی و تجهیزاتی است.
⚙ انواع تابلو چنجاور (از نظر عملکرد):
1- چنجاور دستی (Manual Change Over) با کلید گردان یا اهرمی اپراتور منبع را انتخاب میکند اجزا: – کلید چنجاور دستی – فیوز یا MCCB – بدنه تابلو
مزایا: :
-ساده -ارزان -خرابی کم
معایب:
-نیاز به حضور انسان -تأخیر در وصل برق
2- چنجاور اتوماتیک (ATS – Automatic Transfer Switch)
در این حالت: برق شهر قطع میشود تابلو فرمان استارت ژنراتور را میدهد پس از پایدار شدن ولتاژ، بار به ژنراتور منتقل میشود با برگشت برق شهر، دوباره بار برمیگردد.
اجزای اصلی ATS:
-کنتاکتور برق شهر -کنتاکتور ژنراتور -رله کنترل ولتاژ و -فاز -تایمر تأخیر -PLC یا برد کنترلی -کلیدهای حفاظتی
مزایا:
– بدون دخالت انسان -سریع – مناسب بارهای حیاتی
معایب:
-قیمت بالاتر
– نیاز به تنظیم دقیق
انواع چنجاور از نظر ساختار :
1- مکانیکی
قفل مکانیکی بین دو کلید امکان وصل همزمان صفر
2- الکتریکی
اینترلاک الکتریکی بین کنتاکتورها
رایج در ATS
3- مکانیکی + الکتریکی (ایمنترین حالت)
:zap: نحوه عملکرد ATS (به زبان ساده)
برق شهر ON → بار از شهر برق شهر OFF → استارت ژنراتور ژنراتور پایدار → بار از ژنراتور برق شهر برگشت → قطع ژنراتور → بار از شهر
اجزای کامل تابلو چنجاور -کلید اصلی (MCCB یا ACB) -کنتاکتور یا کلید -موتوردار -رله کنترل فاز -تایمر تأخیر -فیوز فرمان -ترمینالها -شینه مسی -تابلو فلزی با درجه IP مناسب
معیارهای طراحی تابلو چنجاور برای طراحی باید بدانیم:
توان مصرفکننده (kW / kVA) جریان نامی (A) تکفاز یا سهفاز نوع بار (موتوری، حساس، روشنایی) زمان مجاز قطع برق اولویت منابع
